De Zwarte Madonna van Rocamadour, een pelgrimstocht naar het donkere vrouwelijke

Er zijn plekken die je niet alleen met je ogen ziet, maar met je hele lichaam. Rocamadour is er zo een.

De eerste keer dat ik er kwam, reed ik vanuit de vallei van de Lot omhoog over het kalkplateau van de Causses. Eikjes, droge stenen muurtjes, een enkele schaapskudde. En dan ineens, na een bocht, zie je het: een heel dorp dat tegen een steile rotswand geplakt lijkt. Huizen, kapellen, een basiliek en bovenop een kasteel. Alles hangt boven de diepe kloof van de Alzou, alsof de aarde zelf het heeft opgetild.

Mijn adem stokte. En toen ik later binnen stond, in het halfdonker van een kleine kapel, tegenover een kleine zwarte vrouw met een kind op haar schoot, voelde ik iets wat ik nog steeds moeilijk in woorden kan vangen. Thuiskomen. In iets wat veel ouder is dan ik.

Wie is de Zwarte Madonna van Rocamadour?

In de Chapelle Notre-Dame, ook wel de Chapelle Miraculeuse genoemd, staat een klein houten beeld van Maria met het kindje Jezus. Ze wordt gedateerd rond de twaalfde eeuw en is gesneden uit notenhout. Door de eeuwen heen is ze donker geworden. Zwart.

Ze is niet groot. Niet zoet of lieflijk zoals de bleke Maria’s die we kennen van schilderijen. Ze zit recht, stil en waardig, met het kind niet in haar armen maar op haar schoot, naar voren gericht. Alsof ze zegt: dit is wat ik draag. Dit is wat ik de wereld in breng.

Al bijna duizend jaar komen mensen naar haar toe. Koningen en heiligen hebben de klim gemaakt, maar vooral gewone mensen. Moeders. Vrouwen die verlangden naar een kind. Vrouwen die er een verloren hadden. Zieken, rouwenden, zoekenden.

De legende van Amadour

De naam Rocamadour komt volgens de overlevering van roc en Amadour: de rots van Amadour. In 1166 werd bij de ingang van de kapel een lichaam gevonden dat nog opvallend gaaf was. Men geloofde dat het om de heilige Amadour ging, een kluizenaar die hier ooit in afzondering leefde.

Volgens sommige verhalen was Amadour niemand minder dan Zacheüs uit het evangelie, die na de dood van Jezus met zijn vrouw naar Gallië zou zijn gevlucht. Ook hier dus weer die oude draad: volgelingen van Jezus die naar Zuid-Frankrijk kwamen. Dezelfde draad die we vinden in de verhalen over Maria Magdalena.

Of het historisch klopt, weet niemand. Maar de verhalen hebben de plek gevormd, en de plek heeft de mensen gevormd die er kwamen.

De 216 treden

Wie de Zwarte Madonna wil bezoeken, kan de Grand Escalier nemen: de grote trap van 216 treden die van het dorp naar het heiligdom leidt. Vroeger beklommen pelgrims deze trap op hun knieën, soms met kettingen om, als boetedoening of als smeekbede.

Ik vraag je niet om op je knieën te gaan. Maar ik nodig je wel uit om de trap bewust te lopen. Langzaam. Tree voor tree. Laat je adem het ritme bepalen. Voel je voeten op de oude stenen, uitgesleten door miljoenen andere voeten.

Halverwege merk je misschien dat je hoofd stiller wordt. Dat je lichaam het overneemt. Dat is pelgrimeren: niet het doel bereiken, maar onderweg zachter worden.

De klok die vanzelf luidt

In de kapel hangt een oude ijzeren klok, die volgens de overlevering uit de negende eeuw stamt. Het verhaal gaat dat deze klok vanzelf begon te luiden wanneer er op zee een wonder gebeurde: wanneer zeelieden in nood de Zwarte Madonna van Rocamadour aanriepen en gered werden.

Ik vind dat een prachtig beeld. Een moeder diep in het binnenland, ver van elke kust, die toch hoort wanneer haar kinderen op zee roepen. Het vrouwelijke dat verbonden is met water, met golven, met overgave aan wat groter is dan wijzelf.

Waarom deze plek vrouwen zo raakt

Ik breng vrouwen graag naar Rocamadour. En steeds weer zie ik hetzelfde gebeuren. Ze worden stil. Er komen tranen. Soms om iets wat ze niet kunnen benoemen.

Ik denk dat het komt doordat de Zwarte Madonna iets weerspiegelt wat we in onze cultuur zijn kwijtgeraakt. Het vrouwelijke dat niet alleen licht en lief is, maar ook donker en diep. Dat weet van geboorte en van dood. Van vruchtbaarheid en van rouw. Dat niet bang is voor de schaduw, maar erin rust.

Zoveel vrouwen hebben geleerd dat ze altijd stralend, vrolijk en beschikbaar moeten zijn. De Zwarte Madonna laat zien dat er ook een andere manier is. Je mag donker zijn. Diep zijn. Je mag stil zijn en gewoon zitten, waardig en aanwezig, zoals zij.

Een klein ritueel voor bij de Zwarte Madonna

Als je Rocamadour bezoekt, of als je thuis wilt afstemmen op haar energie, probeer dan dit:

1. Kom aan. Ga zitten, in de kapel of thuis bij een kaars. Leg een hand op je hart en een op je onderbuik.
2. Adem in je bekken. Adem langzaam in door je neus en voel je buik zacht uitzetten. Adem uit door je mond, met een zachte zucht. Herhaal dit zeven keer.
3. Breng je vraag. Wat draag jij op dit moment op je schoot? Wat mag gezien worden? Wat mag losgelaten?
4. Luister. Blijf een paar minuten stil. Je hoeft niets te doen. Alleen ontvangen.
5. Dank. Steek een kaarsje aan, als dat kan, en laat het branden voor jezelf of voor een andere vrouw in je leven.

Praktische tips voor je bezoek

• Kom vroeg. In de zomer is Rocamadour druk. Vroeg in de ochtend, of in het voor- en naseizoen, ervaar je de stilte het best.
• Parkeer boven of beneden. Je kunt boven bij het kasteel parkeren en naar beneden lopen, of beneden in het dorp beginnen en de trap omhoog nemen. Er is ook een lift.
• Neem de tijd. Plan minstens een halve dag. Wandel ook even het pad langs de kruiswegstaties, en kijk vanaf het gehucht L’Hospitalet uit over het geheel.
• Combineer. In de omgeving vind je ook de Gouffre de Padirac, het middeleeuwse Martel en de prachtige vallei van de Dordogne.

Kom met mij naar Rocamadour

Tijdens de Feminine Awakening Retreat van 17 tot 21 mei 2027 gaan we samen naar de Zwarte Madonna van Rocamadour. Niet als toeristen, maar als pelgrims. We lopen de treden in stilte, we brengen een ritueel bij haar, en we nemen haar energie mee terug naar onze kring in Puy-l’Évêque.

De retreat is vijf dagen thuiskomen in je vrouwelijke lichaam. Met dagelijks Yin & Fascia, een Vedische geboortehoroscoop-lezing, een ritueel voor de baarmoeder, een cacaoceremonie en de pelgrimstocht naar Rocamadour.

→ Bekijk de Feminine Awakening Retreat: https://joycemol.com/feminine-awakening-retreat-in-southwest-france/

Wil je nu al beginnen, vanuit huis? In mijn boek Feminine Embodiment deel ik mijn eigen weg terug naar mijn lichaam: de Yin-houdingen, het ademwerk en de rituelen die me hielpen om zacht te worden en te landen. Inclusief de Rite of the Womb als bonus.

→ Ontdek het boek Feminine Embodiment

Met liefde vanuit de Lot, Joyce